Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: Στο επίκεντρο συνεδρίου τα ηλικιακά όρια και οι βιοηθικές προκλήσεις

Τα ηλικιακά όρια στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και το κατά πόσο ένα ενιαίο όριο μπορεί να ανταποκριθεί στις διαφορετικές ιατρικές και οικογενειακές συνθήκες κάθε γυναίκας βρέθηκαν στο επίκεντρο του Διεθνούς Συνεδρίου «Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή: Επιστημονικά ζητήματα και Βιοηθικές προκλήσεις». Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στις 23 και 24 Οκτωβρίου στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».

Όπως επισημάνθηκε, για τις γυναίκες προβλέπεται συγκεκριμένο ανώτατο ηλικιακό όριο για την προσφυγή σε μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ενώ για τους άνδρες δεν υπάρχει αντίστοιχο απόλυτο όριο. Το ζήτημα εξετάστηκε από νομική, ιατρική και βιοηθική σκοπιά, με τους συμμετέχοντες να τονίζουν ότι πρέπει να σταθμίζονται η ασφάλεια της γυναίκας και του παιδιού, τα επιστημονικά δεδομένα, καθώς και οι αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.

Η προσωπική εμπειρία και οι τοποθετήσεις ειδικών

Στη σχετική συνεδρία μίλησε η δικηγόρος Ειρήνη Αψοκάρδου, η οποία περιέγραψε τη δική της εμπειρία. Όπως ανέφερε, προχώρησε σε εμβρυομεταφορά έναν μήνα πριν συμπληρώσει το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο και απέκτησε το παιδί της. Σήμερα επιθυμεί να αποκτήσει δεύτερο παιδί και διαθέτει κρυοσυντηρημένα έμβρυα.

Η ίδια υποστήριξε ότι, με βάση ορισμένες δικαστικές αποφάσεις, το ηλικιακό όριο δεν είναι απόλυτο, και δήλωσε ότι προτίθεται να αξιοποιήσει τα νόμιμα μέσα που διαθέτει. Η περίπτωσή της παρουσιάστηκε ως αφορμή για ευρύτερο νομικό και επιστημονικό προβληματισμό, χωρίς να προδικάζεται η έκβαση οποιασδήποτε δικαστικής διαδικασίας, όπως διευκρινίστηκε.

Ο Βασίλειος Τζέμος, καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Δημοσιολόγων, ανέφερε ότι το όριο για τις γυναίκες θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ανάλογα με τον τρόπο εφαρμογής του, να εγείρει ζήτημα δυσανάλογου περιορισμού της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας, που κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα.

Ο Κωνσταντίνος Πάντος, γυναικολόγος και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, έθεσε το ζήτημα της εξατομίκευσης. Όπως σημείωσε, χωρίς να παραγνωρίζονται οι αρχές που διέπουν την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, ορισμένες περιπτώσεις ενδεχομένως χρειάζεται να εξετάζονται ξεχωριστά.

Τα υπόλοιπα θέματα του συνεδρίου

Τα ηλικιακά όρια ήταν μία μόνο από τις πτυχές της διοργάνωσης. Επιστήμονες, νομικοί και εκπρόσωποι θεσμών συζήτησαν τις νέες δυνατότητες της αναπαραγωγικής ιατρικής και τα βιοηθικά ερωτήματα που τις συνοδεύουν. Μεταξύ των θεμάτων ήταν ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος, η Τεχνητή Νοημοσύνη, η in vitro γαμετογένεση, η γονιδιακή επεξεργασία, η κρυοσυντήρηση γενετικού υλικού, η δωρεά γαμετών, η παρένθετη μητρότητα, η διατήρηση της γονιμότητας και η ογκογονιμότητα.

Συζητήθηκαν επίσης η ενημερωμένη συναίνεση, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, ο κίνδυνος γενετικών διακρίσεων, τα δικαιώματα του παιδιού, η μεταθανάτια αναπαραγωγή και η ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες αναπαραγωγικής ιατρικής.

Ξεχωριστή ενότητα αφιερώθηκε στην υπογεννητικότητα και τη δημογραφική γήρανση. Επισημάνθηκε ότι η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή μπορεί να στηρίξει ανθρώπους με προβλήματα γονιμότητας, δεν αποτελεί όμως από μόνη της απάντηση στο δημογραφικό πρόβλημα. Η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας συνδέθηκε με ένα ευρύτερο πλέγμα πολιτικών για την οικογένεια, την εργασία, τη στέγαση, την υγεία και την κοινωνική προστασία.

Το συνέδριο διοργανώθηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιοηθικής από το Ελληνικό Κλιμάκιο του International Chair in Bioethics του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ και την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, με τη συμμετοχή επιστημόνων, πανεπιστημιακών, νομικών και εκπροσώπων της Πολιτείας.