Ζέιντι Σμιθ στη Ντούα Λίπα: Η ανισότητα μετατρέπει τις πολιτισμικές διαφορές σε ζήτημα επιβίωσης

Η Βρετανίδα συγγραφέας Ζέιντι Σμιθ υποστήριξε ότι η αυξανόμενη ανισότητα έχει κάνει τις πολιτισμικές συγκρούσεις να μοιάζουν με ζήτημα επιβίωσης. Μίλησε σε συζήτηση με την Ντούα Λίπα το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, στο λογοτεχνικό φεστιβάλ του Southbank Centre στο Λονδίνο.

Με τη φράση «Ποιος διάολο είσαι εσύ;» η Σμιθ περιέγραψε την καχυποψία που γεννά η κοινωνική ανασφάλεια απέναντι στον διπλανό μας.

Από το «Λευκό χαμόγελο σε μαύρο φόντο» στην οικονομία

Αφορμή για τη συζήτηση στάθηκε το πρώτο μυθιστόρημα της Σμιθ, «Λευκό χαμόγελο σε μαύρο φόντο» (White Teeth), που κυκλοφόρησε το 2000. Το βιβλίο αφηγείται τις ιστορίες τριών οικογενειών διαφορετικής καταγωγής στο πολυπολιτισμικό βορειοδυτικό Λονδίνο.

Η Ντούα Λίπα τη ρώτησε πώς άλλαξε η στάση της βρετανικής κοινωνίας απέναντι στην πολυπολιτισμικότητα και τη μετανάστευση από τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 μέχρι σήμερα. Η Σμιθ επέλεξε να απαντήσει μέσα από την οικονομία.

Όπως εξήγησε, όταν οι άνθρωποι έχουν αξιοπρεπή κατοικία, πρόσβαση στη δημόσια υγεία και δυνατότητα εργασίας, οι διαφορές μεταξύ τους μπορεί να είναι ενδιαφέρουσες ή και ενοχλητικές, αλλά δεν απειλούν την ίδια τους την ύπαρξη. Σήμερα, με τη στεγαστική κρίση, την ανεργία και τα προβλήματα στα σχολεία και τα νοσοκομεία, οι ίδιες διαφορές αποκτούν πολύ μεγαλύτερο βάρος. Τη μεταβολή αυτή η συγγραφέας την απέδωσε στην αποδυνάμωση του βρετανικού κοινωνικού κράτους.

Η Σμιθ αναφέρθηκε στις γειτονιές του Κίλμπερν και του Γουίλσντεν, όπου μεγάλωσε και όπου εκτυλίσσεται το μυθιστόρημά της. Θυμήθηκε τη δημόσια εκπαίδευση που έλαβε και τις δυνατότητες κοινωνικής συνύπαρξης που της πρόσφερε. Όπως είπε, επιστρέφοντας σήμερα βλέπει ανθρώπους που δυσκολεύονται περισσότερο να τα βγάλουν πέρα, οικογένειες που φτωχαίνουν και δημόσιες υπηρεσίες που αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες. Η καχυποψία απέναντι στον άλλον, υποστήριξε, έχει οικονομικές και κοινωνικές αιτίες.

Μίλησε επίσης για την ανάγκη να ανακτηθεί κάτι από την παλαιότερη παράδοση της Αριστεράς, χωρίς εξιδανίκευση του παρελθόντος. Κανείς δεν χρειάζεται να νοσταλγεί τις φυλετικές προκαταλήψεις ή την αντιμετώπιση των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων τη δεκαετία του 1980, επισήμανε. Αξίζει όμως, κατά την ίδια, να θυμηθούμε την αξία της δημόσιας υγείας, των σχολείων και μιας σοσιαλδημοκρατίας που εξασφάλιζε βασικές συνθήκες αξιοπρεπούς ζωής.

Η προσωπική πλευρά και η κριτική

Η Σμιθ αποκάλυψε ότι ολοκλήρωσε το πρώτο της μυθιστόρημα μετά από έναν χωρισμό, όταν είχε επιστρέψει στο σπίτι της μητέρας της. Ενώ οι φίλοι της διασκέδαζαν, εκείνη έμενε κλεισμένη στο δωμάτιό της για να τελειώσει το βιβλίο. Τα κατάφερε στις 14 Φεβρουαρίου και έφυγε κατευθείαν για κλαμπ με τις φίλες της. Παραδέχτηκε με χιούμορ ότι το τέλος του μυθιστορήματος είναι χαοτικό και αστειεύτηκε πως αυτός είναι ένας λόγος που οι πολύ νέοι άνθρωποι δεν θα έπρεπε να γράφουν μυθιστορήματα.

Οι δύο γυναίκες συζήτησαν και για την κριτική. Η Ντούα Λίπα παραδέχτηκε ότι το να μάθει να ζει με τις καλές και τις κακές κριτικές ήταν από τις μεγαλύτερες δυσκολίες της καριέρας της. Η Σμιθ δήλωσε ότι εκτιμά ακόμη και μια αυστηρή αρνητική κριτική, εφόσον είναι καλογραμμένη και ευφυής, και τη θεωρεί απαραίτητη για την καλλιέργεια του γούστου.

Η συνομιλία έγινε στο πλαίσιο του London Literature Festival, που συνεχίζεται έως την 1η Νοεμβρίου. Η Ντούα Λίπα συμμετέχει φέτος στην επιμέλεια του προγράμματος μέσω της λογοτεχνικής της λέσχης Service95, ενώ η συζήτηση ηχογραφήθηκε για το podcast Service95 Book Club.