Αλτσχάιμερ: Η θεωρία που συνδέει τη μύτη με την έναρξη της νόσου
Νέα θεωρία υποστηρίζει ότι το Αλτσχάιμερ μπορεί να ξεκινά από τη μύτη, μέσω της εισόδου παθογόνων και ρύπων στον εγκέφαλο, χρόνια πριν από την απώλεια μνήμης.

Το Αλτσχάιμερ ίσως να μην ξεκινά μέσα στον εγκέφαλο, αλλά στη μύτη, πολλά χρόνια πριν εμφανιστεί η πρώτη απώλεια μνήμης. Αυτό υποστηρίζει μια αναδυόμενη επιστημονική θεωρία, την οποία παρουσίασε η μαθηματικός και καθηγήτρια Χάνα Φράι (Hannah Fry). Πρόκειται για θεωρία που στηρίζεται σε μελέτες και δεν αποτελεί τεκμηριωμένο συμπέρασμα.
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι προοδευτική νευροεκφυλιστική πάθηση και η συχνότερη αιτία άνοιας παγκοσμίως. Η απώλεια μνήμης θεωρείται το πιο γνωστό σύμπτωμά της. Οι διεργασίες που οδηγούν σε αυτήν, όμως, μπορεί να έχουν αρχίσει πολύ νωρίτερα.
Η «πύλη» της όσφρησης
Η Φράι, η οποία έχασε τον πατέρα της από Αλτσχάιμερ το 2025, εξήγησε σε βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ο εγκέφαλος είναι «κλειδωμένος» μέσα στο κρανίο και έχει ελάχιστα σημεία άμεσης επαφής με το εξωτερικό περιβάλλον. Ένα από αυτά βρίσκεται πίσω από τα μάτια και τη μύτη. Εκεί υπάρχει ένα μικρό τμήμα του κρανίου γεμάτο μικροσκοπικές οπές, από τις οποίες περνούν τα οσφρητικά νεύρα.
Σύμφωνα με την ίδια, η θεωρία υποδηλώνει ότι η νόσος «ίσως ξεκινά πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι νομίζαμε». Όπως είπε, ειδικοί υποστηρίζουν πλέον ότι δεν πρόκειται απλώς για κάτι που πηγαίνει στραβά στον εγκέφαλο.
Τι έδειξαν οι μελέτες
Η καθηγήτρια παρουσίασε ευρήματα από έρευνες σε ποντίκια, σκύλους και ανθρώπους.
Στα πειράματα με ποντίκια, ερευνητές ψέκασαν στη μύτη των ζώων το βακτήριο Chlamydia pneumoniae. Σύμφωνα με τη Φράι, μέσα σε 72 ώρες η λοίμωξη πέρασε από τη μύτη στον εγκέφαλο. Προκάλεσε την ίδια φλεγμονώδη αντίδραση και τις χαρακτηριστικές πλάκες που παρατηρούνται σε εγκεφάλους ασθενών με Αλτσχάιμερ.
Παρόμοια έρευνα στο Μεξικό αφορούσε αδέσποτους σκύλους που ζούσαν σε πόλεις με έντονη ρύπανση. Στον εγκέφαλό τους βρέθηκαν μικροσκοπικά σωματίδια μετάλλων. Καθένα από αυτά περιβαλλόταν από πλάκες και φλεγμονώδεις αντιδράσεις ίδιες με εκείνες που συναντώνται στο Αλτσχάιμερ, όπως ανέφερε η καθηγήτρια.
Οι πιο πρόσφατες μελέτες εξέτασαν μικρά παιδιά και ενήλικες που μεγάλωσαν σε ιδιαίτερα μολυσμένες περιοχές και εντόπισαν το ίδιο μοτίβο. Τα στοιχεία δείχνουν, κατά τη Φράι, ότι ο εγκέφαλος προσπάθησε να καταπολεμήσει ουσίες που «εισπνεύστηκαν από το περιβάλλον». Οι περιοχές αυτές περιβλήθηκαν στη συνέχεια από πλάκες και φλεγμονή.
Το κοινό συμπέρασμα των ευρημάτων είναι ότι παθογόνα και σωματίδια ρύπανσης που εισπνέονται μπορεί να φτάσουν στον εγκέφαλο μέσω της μύτης και να πυροδοτήσουν διεργασίες που θυμίζουν το Αλτσχάιμερ. Η θεωρία παραμένει υπό διερεύνηση και δεν έχει αποδειχθεί ότι αυτός είναι ο μηχανισμός που προκαλεί τη νόσο στους ανθρώπους.







