«Μιμήσου τον ύπνο των λίθων»: Ο William Kentridge συνομιλεί με τον Ορφέα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Την ατομική έκθεση του διεθνούς φήμης Νοτιοαφρικανού εικαστικού William Kentridge με τίτλο «Μιμήσου τον ύπνο των λίθων» εγκαινίασε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Η έκθεση παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό και αντλεί έμπνευση από τον μύθο της καθόδου του Ορφέα στον Κάτω Κόσμο για να φέρει πίσω την Ευρυδίκη.

Τα σύγχρονα έργα του δημιουργού τοποθετούνται δίπλα σε αρχαιότητες από τις συλλογές του Μουσείου, ώστε να δημιουργηθεί ένας διάλογος ανάμεσα σε εποχές και τεχνοτροπίες.

Οι δηλώσεις στην τελετή

Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε το Μουσείο «τη σημαντικότερη παγκόσμια κιβωτό της αρχαίας ελληνικής τέχνης» και ιδανικό τόπο για να παρουσιαστεί η διαδρομή του μύθου του Ορφέα, από τις παλαιότερες έως τις πρόσφατες αναπαραστάσεις του. Όπως ανέφερε, η έκθεση συνδέει τον αρχαίο ελληνικό κόσμο με τη σύγχρονη δημιουργία και δεν είναι μεμονωμένο γεγονός.

Η υπουργός υπενθύμισε ότι ο Kentridge σκηνοθετεί το άνοιγμα της φετινής καλλιτεχνικής περιόδου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, με τον «Ορφέα» του Μοντεβέρντι. Τον Ιούνιο θα ακολουθήσει μεγάλης κλίμακας ατομική του έκθεση με τίτλο «Το Μεγάλο ΝΑΙ, το Μεγάλο Όχι» στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Κατά την κ. Μενδώνη, οι πολιτιστικοί οργανισμοί συμπορεύονται και δημιουργούν νέες συνέργειες, εκφράζοντας την πολιτική προτεραιότητα για «αδιάκοπη όσμωση» του πολιτιστικού αποθέματος με τη σύγχρονη δημιουργία.

Ο William Kentridge μίλησε για «εκπληκτικό προνόμιο». Εξήγησε ότι εργάζεται στο Γιοχάνεσμπουργκ πάνω στον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης μέσα από την όπερα του Μοντεβέρντι. Τόνισε ότι η συνύπαρξη των δικών του σχεδίων, προβολών και τοιχογραφιών με αγγεία και γλυπτά του δυτικού κανόνα είναι για εκείνον μοναδική ευκαιρία και πρόσθεσε ότι καμία άλλη πόλη δεν θα μπορούσε να τη φιλοξενήσει. Ευχαρίστησε την υπουργό, σημειώνοντας ότι πολλοί υπουργοί Πολιτισμού θα απέρριπταν σύγχρονο έργο στην καρδιά της κλασικής Αθήνας.

Τι θα δει ο επισκέπτης

Στον πυρήνα της διαδρομής ο καλλιτέχνης αναπτύσσει ενότητες που κινούνται ανάμεσα στον λίθο και το χαρτί, την ανασκαφή και το σχέδιο, την ακινησία και την κίνηση, την επιβίωση και την εξαφάνιση.

Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν ατσάλινες μορφές στο χρώμα της σκουριάς από το έργο «Frieze (13 rusted figures)» του 2026. Πρόκειται για υβριδικές σιλουέτες όπου ανθρώπινες μορφές συναντούν δέντρα, ενδύματα και εργαλεία, όπως μεγάφωνα και γυλιούς, και παραπέμπουν στη μετακίνηση, τον εκτοπισμό και τη συλλογική ιστορία. Χάρτινες σιλουέτες δέντρων παραπέμπουν στην ερμηνεία του μύθου από τον Ράινερ Μαρία Ρίλκε και συνδέουν τη μεταμόρφωση της Ευρυδίκης με τον λίθο, το χώμα και την ανασκαφή.

Κορωνίδα της έκθεσης είναι ένα διόραμα που αξιοποιεί την οπτική τεχνική του θεάτρου του 19ου αιώνα, γνωστή ως «φάντασμα του Pepper». Ανακλώμενες κινούμενες εικόνες εμφανίζονται μέσα σε υλικό μοντέλο ως εφήμερες παρουσίες και ενώνουν σχέδιο, επιτέλεση, κινηματογράφο και θεατρική ψευδαίσθηση σε ενιαίο έργο.

Τα σύγχρονα έργα συνομιλούν με αρχαιότητες των συλλογών του Μουσείου και με επιλεγμένα δάνεια, που αφορούν τη μουσική, τον έρωτα και το πέρασμα από τη ζωή στον θάνατο. Μεταξύ αυτών είναι:

• ένας κορινθιακός ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας (περ. 400–375 π.Χ.) με παράσταση του Ορφέα να παίζει λύρα,
• μια ελεφαντοστέινη λύρα και θραύσματά της από τον θολωτό τάφο του Μενιδίου (14ος–13ος αι. π.Χ.),
• μια λευκή κύλικα του Ζωγράφου του Πιστόξενου (περ. 470 π.Χ.) με την επίθεση Θρακιώτισσας στον Ορφέα, δάνειο από το Μουσείο της Ακρόπολης.