Το «γαλλικό» σπίτι της εικαστικού Ιόλης Ξιφαρά στα Εξάρχεια

Σε μια εκλεκτικιστική μονοκατοικία στα Εξάρχεια, με εντυπωσιακό κυκλικό έρκερ και αυστηρή συμμετρία στην πρόσοψη, ζει εδώ και χρόνια η εικαστικός Ιόλη Ξιφαρά. Το διαμέρισμά της, που θυμίζει παριζιάνικο σπίτι, συνδυάζει έργα τέχνης, βιβλία και αντικείμενα από παλαιοπωλεία και υπαίθριες αγορές, χωρίς να επιδιώκει την άψογη, «στημένη» εικόνα.

Ένας έρωτας με την πρώτη ματιά

Η Ιόλη είδε το σπίτι πριν από είκοσι χρόνια, καθώς περνούσε τυχαία από τον δρόμο. Όπως λέει η ίδια, της έγινε εμμονή: γύριζε στη γειτονιά και ρωτούσε για το κτίριο και, όταν δεν έβγαλε άκρη, χτύπησε την πόρτα των ιδιοκτητών. Τους ρώτησε αν υπήρχε περίπτωση να νοικιάσουν κάποτε έναν χώρο και έμαθε ότι σκέφτονταν να νοικιάσουν τον επάνω όροφο, εκείνον που της άρεσε. Τον έκλεισε χωρίς δεύτερη σκέψη, παρότι έδειχνε ετοιμόρροπος. «Την τύχη τη φτιάχνουμε μόνοι μας, την κυνηγάμε», λέει.

Στα πρώτα χρόνια το νοίκιαζε και το μοιραζόταν με έναν φίλο της, ως ατελιέ. Γρήγορα όμως αποφάσισε να μείνει εκεί. Όταν παρουσιάστηκε η ευκαιρία, το αγόρασε και άρχισε να το διαμορφώνει με περισσότερη φροντίδα, επιλέγοντας τι θα μείνει και τι θα αλλάξει. Στη διαδικασία σημαντικό ρόλο έπαιξε η φίλη της, αρχιτέκτονας Ελεάννα Χωρίτη. «Κατά 80% αυτό το σπίτι φτιάχτηκε με τη συμβολή της Ελεάννας», σημειώνει η Ιόλη. Η αρχιτέκτονας, όπως αναφέρει, δεν την άφησε να αγγίξει το ξύλινο πάτωμα, που θεωρεί μοναδικό.

Δωμάτιο με δωμάτιο

Η βασική ιδέα ήταν το σπίτι να θυμίζει γαλλική κατοικία στην Αθήνα. Τα αντικείμενα δεν αποκτήθηκαν ταυτόχρονα ούτε με ενιαίο σχέδιο: κάποια τα είχε πριν βρει το διαμέρισμα, άλλα προέρχονται από παλαιοπωλεία και υπαίθριες αγορές, ορισμένα τα βρήκε παρατημένα στον δρόμο και λίγα είναι από το πατρικό της.

Στην κρεβατοκάμαρα κυριαρχούν το βαθύ μπορντό ταβάνι, τα ζωηρά χρώματα στα σκεπάσματα και ένα κινέζικο φανάρι, που δημιουργούν θεατρική ατμόσφαιρα. Στην κουζίνα συνυπάρχουν σκούρα μπλε ντουλάπια, τιρκουάζ τραπέζι και καρό δάπεδο. Ανάμεσα στα διακοσμητικά ξεχωρίζουν τα ελαφάκια από το παζάρι Σεν-Σιλπίς στο Παρίσι. Για ένα από αυτά δεν είχε αρκετά χρήματα, όμως ο πωλητής, βλέποντας πόσο το κοιτούσε, της το χάρισε. Το μπάνιο έχει παλιά μπανιέρα με ποδαράκια, μαύρο νιπτήρα, περίτεχνο καθρέφτη και δάπεδο με γεωμετρικό μοτίβο.

Στους τοίχους η Ιόλη δεν θέλει το θαμπό λευκό. Το λευκό του σπιτιού προέκυψε από συνδυασμό αποχρώσεων, κάτι ανάμεσα στην πορσελάνη και το τσόφλι του αυγού. Οι μαύροι διακόπτες κόστισαν αρκετά περισσότερο, όμως, όπως υποστηρίζει, η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά.

Τα έργα της είναι διάσπαρτα στον χώρο, άλλα κρεμασμένα και άλλα ακουμπισμένα στο δάπεδο. Επανέρχονται τα πουλιά και οι ακροβάτες. «Αγαπώ πολύ τα σπουργίτια», λέει, ενώ οι ακροβάτες τής αρέσουν επειδή βρίσκονται «μεταξύ ουρανού και γης».

Η βιβλιοθήκη του Αλέκου Φασιανού

Το πιο εντυπωσιακό έπιπλο του σπιτιού είναι η βιβλιοθήκη, μια γκριζωπή ξύλινη κατασκευή με ανάγλυφα φυτικά μοτίβα στις παραστάδες και μικρή ζωφόρο με μορφές στο πάνω μέρος, που θυμίζει αρχιτεκτονική πρόσοψη. Την είχε αγοράσει από αντικερί ο φίλος και μέντοράς της, Αλέκος Φασιανός, και της την έκανε δώρο. Η Ιόλη λέει ότι εκείνος επισκεπτόταν συχνά το σπίτι και καθόταν πάντα στην ίδια θέση. «Ο Αλέκος ήταν ερωτευμένος με τα πάντα», σημειώνει, θυμούμενη και το ατελιέ του στου Παπάγου, γεμάτο έργα.

Το σπίτι παραμένει ανοιχτό: φίλοι περνούν απροειδοποίητα για καφέ και, επειδή της αρέσει να μαγειρεύει, γίνονται και μεγάλα τραπέζια. «Τίποτα εδώ δεν φτιάχτηκε για να μένει ανέγγιχτο», λέει. Στην ερώτηση τι είναι για εκείνη το σπίτι, απαντά: «Το δέρμα μου».