Βενιζέλος: Η εθνική στρατηγική δοκιμάζεται σε μακρά προεκλογική περίοδο
Σε άρθρο του ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναλύει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, την ομιλία του πρωθυπουργού στον ΟΗΕ και τον ρόλο των συμμαχιών της χώρας.
Την ανάγκη να έχουν υπόψη τους οι πολιτικές δυνάμεις τα δεδομένα της εθνικής στρατηγικής, παρά τη μακρά προεκλογική περίοδο στην οποία έχει ήδη εισέλθει η χώρα, επισημαίνει ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος. Το κάνει σε άρθρο του με τίτλο «Η προεκλογική δοκιμασία της εθνικής στρατηγικής», που δημοσιεύεται την Κυριακή και αναφέρεται κυρίως στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και στην ομιλία του πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο χρόνος ως παράμετρος της στρατηγικής
Ο ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας, ξεκινά από τη σχέση της εθνικής στρατηγικής με τον χρόνο. Όπως σημειώνει, σε ορίζοντα διακοσίων και πλέον ετών (1821-2026) οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δείχνουν μια σταδιακή αλλά εντυπωσιακή διεύρυνση της ελληνικής επικράτειας. Σε ορίζοντα πενήντα ετών τις επηρεάζουν καθοριστικά το χουντικό πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, που χαρακτηρίζει και ελληνική στρατιωτική ήττα.
Κατά τον ίδιο, τα τελευταία 52 χρόνια η ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής ξεκινά από το Κυπριακό και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Τα δύο ζητήματα εντάσσονται πλέον σε ένα ρευστό διεθνές τοπίο και στην κρίση της Δύσης ως ιστορικής, αξιακής, οικονομικής και στρατηγικής οντότητας. Ο κ. Βενιζέλος επισημαίνει και μια «γενετική αντίφαση»: η κύρια απειλή για την εθνική ασφάλεια προέρχεται από την Τουρκία, κράτος-μέλος της ίδιας συμμαχίας, του ΝΑΤΟ, της οποίας τα μέλη δεσμεύονται αμοιβαία με το άρθρο 5 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού.
Συμμαχίες και τρίτες χώρες
Ο πρώην υπουργός σχολιάζει την εντύπωση που, όπως γράφει, φαίνεται να κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση: ότι ό,τι δεν προσέφεραν επί πενήντα χρόνια το ΝΑΤΟ, η ΕΕ και η σχέση με τις ΗΠΑ μπορούν να το προσφέρουν διμερή ή τριμερή σχήματα συνεργασίας. Υποστηρίζει ότι η συνεργασία με το Ισραήλ στην άμυνα, μαζί με την προμήθεια της «Ασπίδας του Αχιλλέα», είναι επιλογή εθνικής ασφάλειας συμβατή με τον νατοϊκό σχεδιασμό και όχι αντιτουρκική κίνηση. Δεν σημαίνει, προσθέτει, ότι το Ισραήλ αναλαμβάνει τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Αντίστοιχα, η έντονη συμμετοχή γαλλικών συμφερόντων στο καλώδιο ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (GSI) δεν σημαίνει, κατά τον ίδιο, ότι η Γαλλία χειρίζεται για λογαριασμό της Ελλάδας τα θέματα των θαλάσσιων ζωνών.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο και ΟΗΕ
Ο κ. Βενιζέλος αναφέρεται στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης, το οποίο χαρακτηρίζει καταφανώς παράνομο κατά το Διεθνές Δίκαιο. Σημειώνει ότι έχει διατυπωθεί η σκέψη να υπερκερασθεί η εκκρεμής οριοθέτηση με την Τουρκία και τη Λιβύη μέσω επέκτασης της συμφωνίας μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου του 2020, η οποία προβλέπει τέτοια δυνατότητα. Κατά τον ίδιο, αυτό θα ήταν καλό να γίνει εντός του πλαισίου της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Υπενθυμίζει επίσης ότι η Λιβύη διατύπωσε αντιρρήσεις για τη συμφωνία με την Αίγυπτο μόλις το 2025, ενώ από το 2019 είχε καλέσει όποια χώρα έχει νομικές ενστάσεις για το μνημόνιο να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Για την ομιλία του πρωθυπουργού στις 29 Οκτωβρίου 2026, ο κ. Βενιζέλος γράφει ότι παρουσίασε με πληρότητα τις ελληνικές θέσεις. Η παρέμβαση έγινε στην ανοικτή συζήτηση υψηλού επιπέδου με θέμα «Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια: επιπτώσεις στην ειρήνη και την ασφάλεια», πρωτοβουλία της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου, στην οποία ο πρωθυπουργός προήδρευσε. Ήταν, όπως εξηγεί, εθνική παρέμβαση χωρίς αίτημα για ψήφισμα και δεν συνιστά προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφαλείας αντίστοιχη με εκείνη του 1976, όταν υιοθετήθηκε το ψήφισμα 395.
Ο πρώην υπουργός καταλήγει ότι η Ελλάδα τιμά τις συμμαχίες της, αλλά εδώ και 52 χρόνια καθορίζει η ίδια με την Τουρκία τον ρυθμό των διμερών σχέσεων. Προσθέτει ότι καμία τρίτη χώρα δεν μπορεί να αναλάβει τις πολιτικές πρωτοβουλίες που απαιτεί η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, είτε με συμφωνία είτε με απόφαση της διεθνούς δικαιοσύνης. Όπως γράφει, η προεκλογική περίοδος δεν επιτρέπει στρατηγικό αναστοχασμό ούτε αισιοδοξία για ευρύτερες συναινέσεις, όμως ο χρόνος των διεθνών εξελίξεων δεν υποχωρεί μπροστά στον εσωτερικό πολιτικό χρόνο.
