Κατοπτρική ζωή: Βρετανοί ερευνητές προτείνουν μέθοδο εντοπισμού με πολωμένο φως
Ερευνητές από τα πανεπιστήμια του Στραθκλάιντ και του Ντάραμ περιγράφουν πώς θα μπορούσε να ανιχνευθεί η υποθετική «κατοπτρική ζωή», μια θεωρητική απειλή για τη βιοασφάλεια.

Μια μέθοδος για τον εντοπισμό της λεγόμενης «κατοπτρικής ζωής» προτείνεται σε νέα επιστημονική μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Στραθκλάιντ και το Πανεπιστήμιο του Ντάραμ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η εργασία, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Royal Society Open Science, βασίζεται στη χρήση πολωμένου φωτός. Η κατοπτρική ζωή παραμένει προς το παρόν καθαρά υποθετικό σενάριο.
Πρόκειται για μορφές ζωής που θα αποτελούνται από μόρια με αντίθετη χειρομορφία από εκείνη των γνωστών βιολογικών μορίων, δηλαδή σαν το είδωλό τους στον καθρέφτη. Δεν είναι γνωστό αν τέτοιοι οργανισμοί υπάρχουν.
Τι είναι η χειρομορφία και γιατί ανησυχεί η επιστημονική κοινότητα
Πολλά μόρια εμφανίζονται σε δύο κατοπτρικές μορφές, όπως το αριστερό και το δεξί χέρι, που δεν μπορούν να ταυτιστούν πλήρως μεταξύ τους. Στο DNA η χειρομορφία φαίνεται από την κατεύθυνση προς την οποία συστρέφεται η διπλή έλικα. Στα αμινοξέα, τα δομικά στοιχεία των πρωτεϊνών, προκύπτει από τη διάταξη τεσσάρων ομάδων ατόμων γύρω από ένα κεντρικό άτομο άνθρακα.
Οι ζωντανοί οργανισμοί χρησιμοποιούν σχεδόν πάντα τη μία μόνο από τις δύο μορφές, γεγονός που θεωρείται ότι τους προσφέρει βιολογικό και φυσικό πλεονέκτημα. Τα περισσότερα αμινοξέα που κωδικοποιούνται στους ζωντανούς οργανισμούς είναι «αριστερόχειρα». Ορισμένες κατοπτρικές μορφές εμφανίζονται στη φύση, χωρίς να αποτελούν απειλή.
Οι επιστήμονες ανησυχούν ότι βακτήρια ή άλλοι οργανισμοί από κατοπτρικά μόρια θα μπορούσαν να διαφύγουν της προσοχής του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς οι φυσικές άμυνες του οργανισμού ενδέχεται να μην τους αναγνωρίζουν. Στα σενάρια κινδύνου περιλαμβάνονται η εσκεμμένη κατασκευή τέτοιων οργανισμών ως βιολογικών όπλων και η διαφυγή ενός πειράματος εκτός ελέγχου. Η πιθανότητα να επιβιώνουν αρχέγονοι κατοπτρικοί οργανισμοί ή να έχουν φτάσει στη Γη με μετεωρίτες θεωρείται μικρή. Η ερευνητική ομάδα ανησυχεί κυρίως για την τεχνητή κατοπτρική ζωή.
Η μέθοδος της κυκλικά πολωμένης φωταύγειας
Η πρόταση στηρίζεται στην κυκλικά πολωμένη φωταύγεια (CPL). Πρόκειται για φως του οποίου το ηλεκτρικό πεδίο περιστρέφεται ελικοειδώς καθώς ταξιδεύει, δεξιόστροφα ή αριστερόστροφα, με την περιστροφή να χαρακτηρίζεται κι αυτή «αριστερόχειρη» ή «δεξιόχειρη».
Οι ερευνητές προτείνουν φθορίζοντες ή φωταυγάζοντες ανιχνευτές που προσκολλώνται σε βιολογικές δομές, όπως μεμβράνες, οργανίδια και νουκλεϊκά οξέα. Όπως αναφέρουν στη μελέτη, η προσέγγιση βασίζεται στις οπτικές υπογραφές CPL που παράγουν αυτοί οι ανιχνευτές, οι οποίοι μπορούν να είναι είτε μη χειρόμορφοι είτε εγγενώς χειρόμορφοι.
Η λογική είναι η εξής: όταν ο ανιχνευτής φωτοβολεί, η χειρομορφία του μορίου στο οποίο έχει προσδεθεί επηρεάζει το εκπεμπόμενο φως, που περιστρέφεται ελαφρώς περισσότερο προς τη μία κατεύθυνση. Σε συνηθισμένα βιολογικά μόρια ο ανιχνευτής θα έδινε μια συγκεκριμένη συστροφή. Σε κατοπτρικά αντίστοιχα θα έδινε την αντίθετη, και αυτό το αντεστραμμένο σήμα θα λειτουργούσε ως ένδειξη κατοπτρικής ζωής. Οι ανιχνευτές βασίζονται στην υπερμοριακή χειρομορφία, δηλαδή σε αυτήν που προκύπτει από τον τρόπο διάταξης πολλών μορίων μαζί και όχι μόνο από κάθε μόριο χωριστά.
Δοκιμή χωρίς κατοπτρική ζωή
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μέθοδος μπορεί να δοκιμαστεί χωρίς να υπάρχει κατοπτρική ζωή. Μπορεί να εφαρμοστεί στο Z-DNA, μια φυσική μορφή του DNA της οποίας η διπλή έλικα στρέφεται προς τα αριστερά αντί για τα δεξιά. Το Z-DNA δεν είναι γνήσιο κατοπτρικό μόριο, αφού αποτελείται από τα ίδια δομικά στοιχεία με το συνηθισμένο DNA.
Προς το παρόν η πρόταση αποτελεί νοητικό πείραμα. Οι συντάκτες της εκτιμούν ότι θα μπορούσε να προσαρμοστεί στην υπάρχουσα τεχνολογία, όπως κάμερες και μικροσκόπια, ώστε να εντοπίζονται κατοπτρικά μόρια και να αποτρέπεται ένα επικίνδυνο σενάριο.







