Βουδαπέστη: Η κυριακάτικη αγορά παραγωγών στην αυλή του Szimpla Kert
Σε ένα κτίριο του 19ου αιώνα στην παλιά εβραϊκή συνοικία, μικροκαλλιεργητές πουλούν απευθείας πάπρικες, αλλαντικά και τυριά, χωρίς μεσάζοντες.
Κάθε Κυριακή το πρωί, η εσωτερική αυλή του Szimpla Kert, στην οδό Ντόχανι της Βουδαπέστης, μετατρέπεται σε αγορά μικροπαραγωγών. Το κτίριο του 19ου αιώνα βρίσκεται στην παλιά εβραϊκή συνοικία, κοντά στη μεγαλύτερη συναγωγή της Ευρώπης. Παλιότερα λειτουργούσε ως εργοστάσιο κατασκευής σομπών και σήμερα φιλοξενεί μπαρ. Την αγορά την επισκέπτονται και ντόπιοι και τουρίστες, και λειτουργεί μέχρι τις 14:00.
Στους πάγκους υπάρχουν καπνιστά λουκάνικα, καυτερές σάλτσες, πάπρικες, αλλαντικά από πάπια, τυριά, λαχανικά και φρούτα εποχής. Οι παραγωγοί έρχονται από γειτονικές περιοχές και πουλούν απευθείας στον καταναλωτή.
Από το γκέτο στη νυχτερινή ζωή
Η γειτονιά έχει βαριά ιστορία. Το 1944 δημιουργήθηκε εκεί το κλειστό γκέτο της Βουδαπέστης, όπου εγκλείστηκαν οι Εβραίοι της πόλης μέχρι την απελευθέρωσή τους από τον ρωσικό στρατό τον Ιανουάριο του 1945. Στη συνέχεια η περιοχή εγκαταλείφθηκε σταδιακά και τα κτίριά της έμειναν αναξιοποίητα για πολλές δεκαετίες.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 άνοιξαν τα πρώτα μπαρ, με πρωτοπόρο το Szimpla. Έτσι η συνοικία μετατράπηκε σταδιακά σε κέντρο νυχτερινής διασκέδασης.
Τον Ιούνιο του 2012 η αυλή του Szimpla Kert, που στα ουγγρικά σημαίνει «απλός κήπος», αξιοποιήθηκε για την αγορά. Στόχος ήταν να αποκτήσουν οι μικροί Ούγγροι παραγωγοί έναν χώρο άμεσης πώλησης των προϊόντων τους. Την πρωτοβουλία ανέλαβαν οι ιδιοκτήτες του μπαρ, η μη κερδοσκοπική εταιρεία Agri Kulti, που συνδέει μικρούς παραγωγούς με καταναλωτές, και ένας τοπικός σύλλογος που διεκδικούσε μια πιο βιώσιμη γειτονιά. Από τότε οι καλλιεργητές, μεταξύ άλλων από το Ντάμπας νότια της πρωτεύουσας, κερδίζουν ένα εισόδημα που τους επιτρέπει να μένουν στον τόπο τους.
Οι άνθρωποι των πάγκων
Η 27χρονη Κρίστι Τοθ δουλεύει στον πάγκο μαζί με τη μητέρα της, Τζουλιάνα. Πουλούν καρότα, αχλάδια, δαμάσκηνα, μικρές κολοκύθες, σπιτικές μαρμελάδες και αλλαντικά από πάπια. «Από τότε που πέθανε η γιαγιά μου, άρχισα να βοηθάω τη μητέρα μου. Τα καλλιεργούμε όλα μόνοι μας, σε μικρές ποσότητες, ενώ η καυτερή σάλτσα είναι χειροποίητη», λέει η ίδια.
Απέναντί τους, ο Τσόμπα Χίντεγκ και η κόρη του Σάρα εκθέτουν πάπρικες σε έναν μακρόστενο πάγκο με καρό τραπεζομάντηλο. Καλλιεργούν διάφορες ποικιλίες πιπεριάς κοντά στη λίμνη Μπάλατον, τη μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού της Ευρώπης. Ο Χίντεγκ είναι καθηγητής αγγλικών και γερμανικών και επισκέπτεται την αγορά την τελευταία πενταετία. Όπως εξηγεί, η πάπρικα διαδόθηκε στην Ουγγαρία την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, τον 16ο και τον 17ο αιώνα, και υπάρχουν οκτώ βασικές κατηγορίες της, από απαλές έως έντονα καυτερές. Η πάπρικα, σύμφωνα με τον ίδιο, μπαίνει σχεδόν παντού: στο γκούλας, στο πόρκολτ (φαγητό κατσαρόλας με κρέας), στις ψαρόσουπες και στα αλλαντικά.
Στην αγορά έρχονται και μόνιμοι κάτοικοι. Η 67χρονη Άννα Κόβατς πηγαίνει από την πρώτη μέρα, γύρω στις δέκα το πρωί. Πίνει έναν γρήγορο καφέ, γυρίζει όλους τους πάγκους και παίρνει μεζέδες για το κυριακάτικο τραπέζι. Για το καπνιστό λουκάνικο από μοσχάρι λέει: «Δεν το βρίσκω πουθενά! Είναι πεντανόστιμο και αρκετά καυτερό, ό,τι πρέπει για τη μεσημεριανή μπίρα».
Στον μοναδικό πάγκο με τυροκομικά βρίσκονται η Κίτι και ο Ερντεϊ Τίμπορ, που συμμετέχουν στην αγορά εδώ και τρία χρόνια. Η Κίτι σημειώνει ότι η αγορά τούς βοήθησε πολύ, κυρίως επειδή τους γνωρίζει πλέον ο κόσμος. Στη βιτρίνα τους υπάρχουν τυριά από αγελαδινό και γίδινο γάλα. Ξεχωρίζει η παρένιτσα, ένα ημίσκληρο τυρί σε σχήμα κουλούρας, με κομμάτια πιπεριάς.
