Διασώσεις πεζοπόρων μετά από οδηγίες chatbots: τι λένε οι υπεύθυνοι στις ΗΠΑ και τον Καναδά

Τρεις 20χρονοι πεζοπόροι ζήτησαν βοήθεια από μια βραχώδη πλαγιά του Mount Shasta, στη Βόρεια Καλιφόρνια, αφού είχαν σχεδιάσει την ανάβασή τους εν μέρει με το Gemini της Google. Το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο: διασώστες και υπάλληλοι εθνικών πάρκων σε ΗΠΑ και Καναδά λένε ότι όλο και περισσότεροι επισκέπτες της φύσης ακολουθούν οδηγίες από chatbots, με αποτέλεσμα κάποιες φορές να βρίσκονται σε δύσκολη θέση.

Σύμφωνα με την περιγραφή του περιστατικού στο Mount Shasta, οι νεαροί δεν πήραν αρκετό φαγητό και υπερεκτίμησαν τη φυσική τους κατάσταση. Αντί να γυρίσουν πίσω το απόγευμα, ενώ ήταν ακόμη μακριά από την κορυφή, έφτασαν εκεί στις 7:30 το βράδυ και κατέβηκαν στο σκοτάδι. Το πρωί είχαν χαθεί σε δύσκολο σημείο του βουνού και ο ένας από αυτούς είχε χτυπήσει στο γόνατο.

«Έρχεται πολύς κόσμος απροετοίμαστος ή χωρίς να έχει ψάξει τίποτα. Για να είμαστε δίκαιοι, αυτοί προσπάθησαν», δήλωσε ο Nick Meyers, υπεύθυνος του Mount Shasta Wilderness Climbing and Avalanche Center της Δασικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, που ανταποκρίθηκε στην κλήση. Πρόσθεσε: «Αλλά νομίζω ότι κάπως έκλεισαν το μυαλό τους».

Τα υπόλοιπα περιστατικά

Η ομάδα του Meyers έχει αντιμετωπίσει και άλλες περιπτώσεις. Μια επισκέπτρια έστησε σκηνή δίπλα σε πινακίδα που απαγόρευε την κατασκήνωση και επέμενε ότι είχε το δικαίωμα, επειδή, όπως υποστήριξε, της το είχε πει το AI. Ένας άνδρας περιπλανιόταν στην αφετηρία μονοπατιού με χάρτη φτιαγμένο από AI, ο οποίος τοποθετούσε βασικά σημεία της περιοχής στη λάθος πλευρά ενός κοντινού βουνού.

Στη Βρετανική Κολομβία του Καναδά, ελικόπτερο διάσωσης παρέλαβε έναν 16χρονο από προεξοχή στο Widowmaker Arete, στην πίσω πλευρά του Crown Mountain. Ο έφηβος είχε χρησιμοποιήσει το Claude της Anthropic για να σχεδιάσει τη διαδρομή. Το περιστατικό έγινε viral σε Καναδά και ΗΠΑ, αν και ο ίδιος ανέφερε αργότερα ότι είχε συμβουλευτεί και το Google Maps και την εφαρμογή AllTrails.

Στο εθνικό πάρκο Grand Teton, στο Wyoming, το ποσοστό των επισκεπτών που δηλώνουν ότι παίρνουν ταξιδιωτικές πληροφορίες από AI ανέβηκε από 0% σε 26% μέσα σε έναν χρόνο, σύμφωνα με τον διευθυντή του πάρκου, Chip Jenkins. «Και υποψιάζομαι ότι η καμπύλη δεν θα ισιώσει», είπε.

Δεν υπάρχει ακόμη αύξηση διασώσεων

Σύμφωνα με τον Meyers, δεν είναι ακόμη σαφές αν η χρήση του AI θα οδηγήσει σε περισσότερα ατυχήματα. Το γραφείο του πραγματοποιεί κατά μέσο όρο δώδεκα διασώσεις τον χρόνο και το 2026 είναι μέχρι στιγμής μια συνηθισμένη χρονιά. Στο Wyoming οι κλήσεις για έρευνα και διάσωση είναι 312 μέχρι τώρα φέτος, έναντι 466 για όλο το 2025 και 377 το 2024.

Κάποιοι έμπειροι διασώστες θεωρούν τα chatbots το τελευταίο εργαλείο που φέρνει τον κόσμο σε δύσκολη θέση. Πριν από περίπου δέκα χρόνια, όταν οι πεζοπόροι άρχισαν να επιλέγουν προορισμούς μέσα από το Instagram και άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υπήρξαν και θανατηφόρα περιστατικά. Νωρίτερα, ο κόσμος χανόταν επειδή βασιζόταν στο Google Maps ή στην ύπαρξη σήματος στο κινητό. Ο Jim Moss, δικηγόρος για θέματα αναψυχής και εθελοντής διασώστης στο Κολοράντο, εκτιμά ότι τα τελευταία 20 χρόνια τα μέσα έχουν στρέψει πολύ περισσότερους ανθρώπους στη φύση και ότι δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα επηρεάσουν την κατάσταση οι αμφίβολες συμβουλές ενός chatbot.

Οι ιδιαίτεροι κίνδυνοι των chatbots

Τα chatbots μπορούν να «παραισθάνονται» (hallucinations), δηλαδή να παρουσιάζουν πειστικά λανθασμένες πληροφορίες ως σωστές. Ο Chris Flathmann, καθηγητής ανθρωποκεντρικής πληροφορικής στο πανεπιστήμιο Clemson της Νότιας Καρολίνας, που έχει μελετήσει τη χρήση του AI στις διασώσεις, μιλά για «γνωστική παράδοση». «Όταν οι άνθρωποι δουλεύουν με συστήματα AI, βυθίζονται τόσο που σταματούν να σκέφτονται κριτικά», εξήγησε.

Όπως υποστηρίζει, όταν το AI εμφανίζεται ως ειδικός σε θέμα που ο χρήστης δεν γνωρίζει, ο τελευταίος δεν έχει τα εφόδια να διαπιστώσει ένα λάθος. Τα chatbots τείνουν επίσης να λένε στον χρήστη όσα θέλει να ακούσει, με σιγουριά, ανεξάρτητα από την αξιοπιστία των πηγών τους. Οι οδηγίες μπορεί να προέρχονται από νήματα του Reddit και παλιά βίντεο στο YouTube ή να είναι επινοημένες. Κατά τον Flathmann, τα TikTok και Instagram προσφέρουν έμπνευση, ενώ το AI δίνει οδηγίες, σωστές ή λανθασμένες, μαζί με ενθάρρυνση.

Η συμβουλή των ειδικών παραμένει ίδια: πριν από μια διαδρομή σε νέο μέρος, οι πληροφορίες πρέπει να διασταυρώνονται με επίσημες πηγές, όπως ενημερωμένους χάρτες, ιστότοπους των φορέων διαχείρισης της περιοχής, σελίδες συλλόγων μονοπατιών ή οδηγούς. Ιδανικά, συνιστάται συζήτηση με οδηγό βουνού, υπάλληλο του δασαρχείου ή φύλακα του πάρκου.