00:12 Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου 2026 ☁️18° Γλυφάδα
Metro Mall Radio▶ Ακούστε NOTIOI TV LIVE
ΤΩΡΑ
GTA 6: Αντιδράσεις streamers για τη σχέση του Jason με τη LuciaΣε ψυχιατρική κλινική η 51χρονη που καταδιώχθηκε και συνελήφθη στη ΣυγγρούΨηφιακή «μαύρη τρύπα» σε τσιπ FPGA: Ένα μόνο bit άφησε τη διαταραχή να διαφύγειΘανατηφόρο τροχαίο μετά το Καλπάκι Ιωαννίνων: Σύγκρουση ΙΧ με νταλίκαΛαμία: Νεκρός 58χρονος στο σπίτι του, έξι σκυλιά εμπόδιζαν την προσέγγιση των διασωστώνΘεσσαλονίκη: Συνελήφθησαν γονείς που άφησαν μόνα δύο παιδιά 2 και 4 ετών σε διαμέρισμαΦεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Το ντοκιμαντέρ για την Ελίζαμπεθ Χολμς έκλεισε τη διοργάνωσηΗΠΑ: Οι Δημοκρατικοί πέρασαν τις 258 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η μεγαλύτερη πλειοψηφία από το 1992Συρία: Πέντε παιδιά σκοτώθηκαν από έκρηξη νάρκης στην επαρχία Ιντλίμπ«It»: Ο Πένιγουαϊζ ως μεταφορά για τον φαύλο κύκλο της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχήςΤζόκερ: Αυτοί είναι οι τυχεροί αριθμοί της κλήρωσης 3148 (Κυριακή 22/11)Ναταλία Γερμανού για Θάνο Καλλίρη: «Πρόταση γάμου δεν μου έκανε ποτέ»
← Πίσω Κινηματογράφος

«It»: Ο Πένιγουαϊζ ως μεταφορά για τον φαύλο κύκλο της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής

Ο κλόουν του Στίβεν Κινγκ τρέφεται από τους φόβους των θυμάτων του, όπως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ενισχύεται από την προσπάθεια ελέγχου των σκέψεων.

Φωτογραφία: google.com
Φωτογραφία: google.com

Ο Πένιγουαϊζ, το τέρας του μυθιστορήματος «It» του Στίβεν Κινγκ, μπορεί να διαβαστεί και ως μεταφορά για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD). Η ψυχολογική αυτή προσέγγιση βασίζεται σε μια βασική αναλογία: όσο περισσότερο φοβάται κανείς τις σκέψεις του και προσπαθεί να τις ελέγξει, τόσο περισσότερη δύναμη αποκτούν εκείνες πάνω του.

Τα τέρατα αποτελούν διαχρονικά αφηγηματικό εργαλείο για την αποτύπωση εσωτερικών συγκρούσεων. Στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο, όσα διαδραματίζονται στο ανθρώπινο μυαλό παίρνουν υλική μορφή, ώστε το κοινό να κατανοεί εμπειρίες που αλλιώς θα ήταν δύσκολο να περιγραφούν.

Ένα τέρας που τρέφεται από τον φόβο

Στο «It» το πλάσμα δεν επιτίθεται τυχαία. Γνωρίζει τι φοβάται περισσότερο κάθε θύμα του και χρησιμοποιεί αυτόν ακριβώς τον φόβο για να το κυριαρχήσει. Στις κινηματογραφικές μεταφορές «It» (2017) και «It: Chapter Two» (2019), τον ρόλο υποδύεται ο Μπιλ Σκάρσγκαρντ. Ο Πένιγουαϊζ εισχωρεί στο μυαλό των παιδιών, εντοπίζει τις ανασφάλειές τους και παίρνει τη μορφή εκείνου που τα τρομάζει περισσότερο. Όσο εστιάζουν στον φόβο τους, τόσο ισχυρότερος γίνεται.

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή χαρακτηρίζεται από ανεπιθύμητες, επίμονες σκέψεις, εικόνες ή παρορμήσεις, τις ιδεοληψίες, που προκαλούν έντονο άγχος. Για να περιορίσει τη δυσφορία ή να αποτρέψει μια υποτιθέμενη απειλή, το άτομο καταφεύγει σε επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή νοητικές διεργασίες, τους καταναγκασμούς. Αυτοί προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, αλλά συχνά ενισχύουν μακροπρόθεσμα την ανάγκη να επαναληφθούν.

Οι φόβοι δεν έχουν πάντα την ίδια μορφή. Κάποιος μπορεί να αναλύει ξανά και ξανά μια στιγμή που φέρθηκε αγενώς, φοβούμενος ότι αυτό τον κάνει κακό άνθρωπο. Κάποιος άλλος μπορεί να πιστεύει ότι το να πατήσει μια ρωγμή στο πεζοδρόμιο θα βλάψει ένα αγαπημένο του πρόσωπο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μηρυκαστική σκέψη, όπου το άτομο αναλύει επίμονα τις σκέψεις του αναζητώντας βεβαιότητα. Όταν λειτουργεί ως νοητικός καταναγκασμός, δεν δίνει λύση αλλά εντείνει την αγωνία.

Στη δεύτερη ταινία, ο ενήλικος πλέον Μάικ, τον οποίο υποδύεται ο Αϊζάια Μουσταφά, εξηγεί ότι το πλάσμα γνωρίζει τι τρομάζει περισσότερο τα παιδιά και το αξιοποιεί για να τα κάνει πιο ευάλωτα.

Ο Έντι Κάσμπρακ και ο φόβος της μόλυνσης

Ο Έντι Κάσμπρακ παρουσιάζει συμπεριφορές που παραπέμπουν σε μια αναγνωρίσιμη μορφή της OCD, τον φόβο της μόλυνσης. Ανησυχεί διαρκώς ότι θα αρρωστήσει, τα μικρόβια είναι για εκείνον μόνιμη απειλή και η καθαριότητα αποκτά σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα. Σε αυτή τη μορφή της διαταραχής ο φόβος μπορεί να αφορά τη σωματική μόλυνση αλλά και μια υποτιθέμενη ηθική ακαθαρσία. Το άτομο ενδέχεται να πλένει υπερβολικά συχνά τα χέρια του, να καθαρίζει επανειλημμένα επιφάνειες ή να αποφεύγει ανθρώπους και χώρους που θεωρεί επικίνδυνους. Για τον Έντι, ο Πένιγουαϊζ επιλέγει τη μορφή ενός λεπρού, ενσαρκώνοντας τον βαθύτερο φόβο του για την ασθένεια.

Στο μυθιστόρημα ο φόβος αυτός έχει ρίζες στη σχέση με τη μητέρα του. Από παιδί εκείνη του επαναλάμβανε ότι είναι διαφορετικός, ότι ο οργανισμός του είναι αδύναμος και ότι πρέπει να προστατεύεται από τις ασθένειες. Οι προειδοποιήσεις έχουν εσωτερικευτεί τόσο, ώστε τον επηρεάζουν και μετά τον θάνατό της. Ο Έντι ακούει τη φωνή της στο μυαλό του και την αποκαλεί «mind-mother». Οι παραινέσεις της γίνονται όλο και πιο παράλογες: σε μια σκηνή τον προτρέπει να εγκαταλείψει ένα ταξί, επειδή, όπως ισχυρίζεται, τα ταξί προκαλούν καρκίνο. Η υπερβολή παραπέμπει στην καταστροφική σκέψη που μπορεί να συνοδεύει την OCD.

Η συσκευή εισπνοών ως καταναγκασμός

Αν η φωνή της μητέρας αντιστοιχεί στις παρεισφρητικές σκέψεις, η συσκευή εισπνοών του Έντι μπορεί να θεωρηθεί ο καταναγκασμός του. Ως ενήλικας γνωρίζει ότι δεν περιείχε πραγματικό φάρμακο και λειτουργούσε ως placebo, ωστόσο τη χρησιμοποιεί κάθε φορά που νιώθει έντονο άγχος. Η γνώση ότι δεν κινδυνεύει δεν αρκεί για να εξαφανίσει τον φόβο.

Ο Κινγκ προσδίδει στη συσκευή σκοτεινό συμβολισμό. Σε ένα σημείο του βιβλίου ο Έντι τη βάζει στο στόμα του σαν όπλο και πατά τη «σκανδάλη», σε κίνηση που ο συγγραφέας παρομοιάζει με αναπαράσταση αυτοκτονίας. Αργότερα, ο καταναγκασμός προσωποποιείται σε μια απειλητική παρουσία που του λέει: «Αυτή τη φορά μπορεί και να σε σκοτώσω!». Το αντικείμενο που υποτίθεται ότι τον προστατεύει γίνεται τόσο τρομακτικό όσο οι σκέψεις από τις οποίες προσπαθεί να ξεφύγει, κι όμως ο Έντι εξακολουθεί να το αναζητά όταν αισθάνεται απειλή. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την αντίφαση των καταναγκασμών: μια συμπεριφορά που μοιάζει προστατευτική μπορεί να ενισχύει τον μηχανισμό που προκαλεί τη δυσφορία.

🔔 Ειδοποιήσεις για τα νέα

Μάθετε πρώτοι τα νέα του Notioi.gr: μια ειδοποίηση στο κινητό ή στον υπολογιστή σας για κάθε σημαντική είδηση, ακόμα κι όταν το site είναι κλειστό.

Θέλω ειδοποιήσεις για