Στη Θεσσαλονίκη αποδόθηκε το αποκατεστημένο τέμενος Χαμζά Μπέη, γνωστό ως «Αλκαζάρ»
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη απέδωσε στην πόλη το μνημείο, που εγκαινιάστηκε ως χώρος πολιτισμού με έκθεση φωτογραφίας του Pete Marifoglou.
Το αποκατεστημένο τέμενος Χαμζά Μπέη, γνωστό στους Θεσσαλονικείς ως «Αλκαζάρ», αποδόθηκε στην πόλη από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Η λειτουργία του ως χώρου πολιτισμού εγκαινιάστηκε με την έκθεση «Θεσσαλονίκη: Το Αποτύπωμα της Μετάβασης (1960-1980)», που περιλαμβάνει φωτογραφίες του Pete Marifoglou.
Το μνημείο θα λειτουργεί από κοινού υπό τον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης (MOMus) και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης. Στόχος είναι να συνδεθεί η πολιτιστική κληρονομιά με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.
Τα λόγια της υπουργού
Στην ομιλία της η κ. Μενδώνη υποστήριξε ότι η αποκατάσταση «μεταμορφώνει ολόκληρη την περιοχή». Όπως είπε, «τρεις γενιές Θεσσαλονικέων θυμούνται το “Αλκαζάρ” μόνο με σκαλωσιές», ενώ πλέον όσοι βγαίνουν από τον σταθμό του Μετρό «Βενιζέλου» βλέπουν το μνημείο αποκατεστημένο και προσβάσιμο.
Η υπουργός ανέφερε ότι με την απόδοση του Χαμζά Μπέη ολοκληρώνεται ο πρώτος κύκλος έργων του υπουργείου στη Θεσσαλονίκη, που υλοποιήθηκαν τα τελευταία 4,5 χρόνια. Αναφέρθηκε επίσης σε παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη: την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, τον φωτισμό των τειχών και του Λευκού Πύργου και την αποκατάσταση του πρώην εργοστασίου ΦΙΞ. Σύμφωνα με την ίδια, τα έργα γίνονται σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.
Η ιστορία του μνημείου
Το τέμενος είναι ο παλαιότερος ισλαμικός ευκτήριος οίκος που κτίστηκε στη Θεσσαλονίκη μετά την άλωση του 1430. Βάσει κτητορικής επιγραφής, ιδρύθηκε το 1467-8 από τη Χαφσά, κόρη του Χαμζά Μπέη, ως συνοικιακό τέμενος, με τετράπλευρη τρουλαία αίθουσα προσευχής και προστώο. Στα μέσα του 16ου αιώνα μετατράπηκε σε τζαμί με την προσθήκη περιστώου και μιναρέ, ενώ το συγκρότημα ολοκληρώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες του ίδιου αιώνα με τρίπλευρη στοά στα δυτικά, που διαμόρφωσε τετράπλευρο αίθριο. Το όνομα «Αλκαζάρ» προέρχεται από τον ομώνυμο κινηματογράφο που λειτούργησε στο αίθριο.
Στις προκλήσεις της αναστήλωσης αναφέρθηκε ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Θεμιστοκλής Βλαχούλης, ενώ η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Συντήρησης Μαρία Μερτζάνη μίλησε για τις εργασίες συντήρησης. Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Τάνια Πρωτοψάλτη τόνισε την πολυπολιτισμική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης και το χρέος προστασίας των μνημείων της.
Η έκθεση και το ωράριο
Η έκθεση παρουσιάζει για πρώτη φορά στο κοινό ασπρόμαυρες εικόνες της Θεσσαλονίκης των δεκαετιών 1960-1980, μιας περιόδου ραγδαίας μεταμόρφωσης. Όπως επισημαίνεται στην παρουσίασή της, πολλά τοπόσημα που εμφανίζονται εκεί παραμελημένα ή πνιγμένα από αυτοκίνητα έχουν σήμερα αποκατασταθεί και ενταχθεί στη ζωή της πόλης.
Ο πρόεδρος του MOMus Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος σημείωσε ότι το μνημείο είχε ουσιαστικά εξαφανιστεί από τη ζωή της πόλης για περίπου πενήντα χρόνια και αναφέρθηκε στην κινηματογραφική χρήση του χώρου μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών.
Το μνημείο θα λειτουργεί καθημερινά από τις 10 π.μ. έως τις 6 μ.μ., εκτός Δευτέρας. Για δύο εβδομάδες η είσοδος θα είναι δωρεάν και στη συνέχεια θα καταβάλλεται μικρό αντίτιμο.
Στα εγκαίνια παρέστησαν οι μητροπολίτες Θεσσαλονίκης Φιλόθεος και Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Βαρνάβας, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς, οι υφυπουργοί Νίκος Ταχιάος, Σταύρος Καλαφάτης και Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, ο αντιπεριφερειάρχης Χρήστος Μήττας και ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου.
