Τόλκιν: Η ξεχασμένη συνέντευξη του 1968 για το «Χόμπιτ», τις γλώσσες και τη Μέση Γη
Η τελευταία καταγεγραμμένη συνέντευξη του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, του 1968, παρέμεινε στα αρχεία έως το 2019. Ο συγγραφέας μιλά για την Ελβετία, τη φινλανδική και τον κόσμο που δημιούργησε.
Μια συνέντευξη του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν που δόθηκε το 1968 και παρέμεινε επί δεκαετίες στα αρχεία ενός βρετανικού τηλεοπτικού δικτύου φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο ο δημιουργός του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών» έβλεπε τη ζωή και το έργο του. Είναι η τελευταία που καταγράφηκε ποτέ με τον συγγραφέα. Τότε προβλήθηκαν μόνο ορισμένα αποσπάσματα, ενώ το υπόλοιπο υλικό ανακαλύφθηκε ξανά το 2019, στο πλαίσιο μιας ραδιοφωνικής παραγωγής.
Στη συζήτηση ο Τόλκιν αναφέρεται στη ζωή του, στις γλώσσες που τον γοήτευαν και στις προσωπικές εμπειρίες που μεταμόρφωσε σε λογοτεχνία. Θίγει επίσης το πώς αντιλαμβανόταν το καλό και το κακό στον κόσμο που έπλασε.
Ένας συγγραφέας που απέφευγε την περιπέτεια
Το «Χόμπιτ» κυκλοφόρησε στις 21 Σεπτεμβρίου 1937. Ο ήρωάς του, ο Μπίλμπο Μπάγκινς, ζούσε βολικά και προβλέψιμα, ώσπου ο μάγος Γκάνταλφ εμφανίστηκε στην πόρτα του και άλλαξε τη ζωή του.
Στη συνέντευξη του 1968 ο Τόλκιν ρωτήθηκε πώς θα αντιδρούσε αν βρισκόταν στη θέση του Μπίλμπο. «Θα είχα βρει κάποια δικαιολογία για να μην πάω», απάντησε. Πρόσθεσε ότι δεν είχε «καμία απολύτως επιθυμία να βρεθώ σε δύσκολη θέση μόνο και μόνο για χάρη της περιπέτειας». Με χιούμορ συμπλήρωσε ότι είχε ανατραφεί ώστε να αποφεύγει τις συζητήσεις με «αμφιβόλου ποιότητας ηλικιωμένους κυρίους». Η δήλωση αυτή δεν περιλαμβανόταν στα αποσπάσματα που προβλήθηκαν τότε.
Η εκδρομή στην Ελβετία του 1911
Ο συγγραφέας είχε πάντως ζήσει τουλάχιστον μία πραγματική περιπέτεια. Το 1911, σε ηλικία 19 ετών, πήρε μέρος σε πεζοπορική εκδρομή στην Ελβετία. Όπως εξήγησε ο ίδιος, η ομάδα διέσχισε πολλά ορεινά περάσματα με τα σακίδια στην πλάτη, κοιμήθηκε σε απροσδόκητα μέρη και βρέθηκε σε καταστάσεις όπου ο κίνδυνος ήταν πραγματικός.
Ορισμένες στιγμές του ταξιδιού του θύμιζαν το επεισόδιο του βιβλίου με τους γίγαντες που εκτοξεύουν βράχους. «Το ταξίδι του Μπίλμπο είναι στην πραγματικότητα μια προσωπική εμπειρία, τροποποιημένη φυσικά. Δεν συναντήσαμε καλικάντζαρους», είπε.
Οι γλώσσες πριν από τους λαούς
Για τον Τόλκιν η γλώσσα ήταν θεμελιώδες μέρος της δημιουργίας της Μέσης Γης και όχι απλό συμπλήρωμα. Η αγάπη του για τις λέξεις ξεκίνησε στην παιδική του ηλικία και ενισχύθηκε στις σπουδές του στην Οξφόρδη. Εκεί γνώρισε τη φινλανδική, η οποία τον γοήτευσε τόσο ώστε αφιέρωνε στην εκμάθησή της χρόνο που προοριζόταν για τις πανεπιστημιακές του εργασίες.
«Η δομή της, η ηχητική της υφή, είναι πραγματικά αξιοσημείωτη. Σχεδόν με μεθάει», έλεγε στη συνέντευξη. Θυμόταν επίσης ότι οι γύρω του δεν καταλάβαιναν γιατί οι εργασίες του για το αρχαίο ελληνικό δράμα γίνονταν διαρκώς χειρότερες.
Η φινλανδική αποτέλεσε σημαντική βάση για τις γλώσσες που επινόησε ο ίδιος, στις οποίες ενσωμάτωσε στοιχεία από τα ελληνικά και από άλλες γλώσσες. Μέσω αυτών οι λαοί της Μέσης Γης απέκτησαν ιστορία, πολιτισμό και ταυτότητα.
Η γλωσσολογική του περιέργεια συνεχίστηκε και μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν εργάστηκε ως βοηθός στο Oxford English Dictionary. Ανάμεσα στις λέξεις που μελέτησε ήταν οι winter (χειμώνας), walrus (θαλάσσιος ίππος) και wampum, όρος που συνδέεται με τις παραδοσιακές χάντρες.
