Βέλγιο: Στον βασιλιά η παραίτηση Ντε Βέβερ, αναβολή απόφασης από το παλάτι

Την παραίτησή του υπέβαλε στον βασιλιά Φίλιππο το πρωί της Δευτέρας 2 Νοεμβρίου ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, αφού οι πέντε κυβερνητικοί εταίροι δεν κατέληξαν σε συμφωνία για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό του 2027. Το βασιλικό ανάκτορο ανακοίνωσε ότι ο μονάρχης «αναβάλλει την απόφασή του» και ότι την Τρίτη θα ξεκινήσει διαβουλεύσεις με τους αρχηγούς των κομμάτων του συνασπισμού.

Ο πρωθυπουργός αναμένεται να συναντηθεί ξανά με τον βασιλιά την Παρασκευή. Προς το παρόν, επομένως, η παραίτηση δεν έχει γίνει δεκτή και η πολιτική κρίση παραμένει ανοιχτή.

Το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις

Η κυβέρνηση του Ντε Βέβερ, που ανέλαβε καθήκοντα τον Φεβρουάριο του 2025, στηρίζεται στον συνασπισμό «Αριζόνα», με τους Φλαμανδούς εθνικιστές του N-VA, τους γαλλόφωνους Φιλελεύθερους του MR, τους Φλαμανδούς Χριστιανοδημοκράτες του CD&V, τους γαλλόφωνους Κεντρώους Les Engagés και τους Φλαμανδούς Σοσιαλιστές του Vooruit. Η συνεδρίαση του στενού κυβερνητικού συμβουλίου το βράδυ της Κυριακής ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα χωρίς συμφωνία.

Στόχος του πρωθυπουργού ήταν πακέτο δημοσιονομικών μέτρων περίπου 10 δισ. ευρώ έως το 2029, ώστε να περιοριστεί το έλλειμμα και να συγκρατηθεί το κόστος δανεισμού. Το βασικό σημείο τριβής ήταν η κατανομή των βαρών. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Vooruit, το CD&V και οι Les Engagés ζητούσαν πρόσθετη φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων και των μεγάλων περιουσιών. Το MR και το N-VA αντιτίθενται σθεναρά σε κάτι τέτοιο, ενώ το MR αντιδρά και σε ευρύτερη μεταρρύθμιση του ΦΠΑ.

Ο Ντέιβιντ Κλαρινβάλ, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και στέλεχος του MR, δήλωσε μετά τη διακοπή των συνομιλιών: «Υπάρχουν ακόμη πάρα πολλοί φόροι στο τραπέζι». Σύμφωνα με πληροφορίες, MR και Les Engagés επιχείρησαν να περιορίσουν την προσπάθεια στα 8 δισ. ευρώ, χωρίς αποτέλεσμα.

Τι μπορεί να ακολουθήσει

Ο βασιλιάς μπορεί να κάνει δεκτή την παραίτηση ή να ανοίξει νέο κύκλο επαφών με τα κόμματα. Αν την αποδεχθεί, δεν αποκλείεται η προκήρυξη πρόωρων εκλογών, αν και παραμένει ανοιχτό και το ενδεχόμενο σχηματισμού νέας κυβέρνησης με τους υφιστάμενους συσχετισμούς της Βουλής. Στην πολιτική ιστορία της χώρας, πάντως, οι διαβουλεύσεις συχνά συνεχίζονται και μετά την πρώτη επίσκεψη στο παλάτι. Έτσι, εξακολουθεί να είναι πιθανό να τηρηθεί η διορία της Τρίτης.

Ο Ντε Βέβερ είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν θέλει η χώρα να καταφύγει στο σύστημα των «δωδεκατημορίων», όπου η κυβέρνηση ξοδεύει κάθε μήνα το 1/12 του προϋπολογισμού του προηγούμενου έτους. Είχε επίσης προειδοποιήσει για κίνδυνο υποβάθμισης της πιστοληπτικής αξιολόγησης του Βελγίου χωρίς συμφωνία. Σύμφωνα με πληροφορίες, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης εξέφρασε την ελπίδα ότι η επίσκεψη στον βασιλιά θα λειτουργήσει ως «ηλεκτροσόκ» για τους εταίρους και θα οδηγήσει σε τελευταία προσπάθεια για συμφωνία μεταξύ Δευτέρας και Τρίτης.

Το δημοσιονομικό πλαίσιο

Η κρίση ξεσπά την ώρα που το βελγικό δημόσιο χρέος ξεπερνά τα 735 δισ. ευρώ, δηλαδή το 110% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα διαμορφώνεται περίπου στο 5% του ΑΕΠ, έναντι ορίου 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες, και είναι το υψηλότερο στην Ευρωζώνη. Στη ζώνη του ευρώ, υψηλότερο αναλογικό χρέος από το Βέλγιο έχουν μόνο η Γαλλία (116%), η Ιταλία (137%) και η Ελλάδα (146%).

Σε περίπτωση πρόωρων εκλογών, εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχυθούν οι πολιτικές δυνάμεις των άκρων, καθώς το ακροδεξιό Vlaams Belang και το Εργατικό Κόμμα (PTB-PVDA) καταγράφουν υψηλές επιδόσεις στις δημοσκοπήσεις.