Λυσικράτους 14: Διάταγμα του ΥΠΕΝ ανοίγει τον δρόμο για την αποκατάσταση του αρχοντικού του ΙΚΥ
Το διατηρητέο νεοκλασικό της Πλάκας, ιστορική έδρα του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, υπέστη ζημιές από την έκρηξη του Σεπτεμβρίου. Αναμένεται διάταγμα για την επανάχρησή του.

Ειδικό διάταγμα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για τον «καθορισμό συμπληρωματικής χρήσης σε διατηρητέο κτίριο» αναμένεται να εκδοθεί εντός των επόμενων ημερών και να ανοίξει τον δρόμο για την αποκατάσταση του νεοκλασικού αρχοντικού στη Λυσικράτους 14, στην Πλάκα. Πρόκειται για την ιστορική έδρα του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ), το οποίο υπέστη ζημιές από τη φονική έκρηξη που έγινε στον ίδιο δρόμο τον περασμένο Σεπτέμβριο και στοίχισε τη ζωή σε έξι ανθρώπους.
Το ΙΚΥ εγκαταστάθηκε στο κτίριο το 1956, όταν αυτό αγοράστηκε με χρήματα του κληροδοτήματος Νικολάου Χρυσοβέργη. Τα τελευταία χρόνια δεν χρησιμοποιείται: είχε ήδη πληγεί από τον σεισμό του 1999 και σταδιακά αφέθηκε.
Οι ζημιές από την έκρηξη
Η πρόσφατη έκρηξη προκάλεσε θραύση σε όλα τα τζάμια, σοβαρές φθορές στα ξύλινα πλαίσια, ρηγματώσεις και πτώσεις στις οροφογραφίες. Κλιμάκιο μηχανικών του υπουργείου Πολιτισμού κατέγραψε ζημιές σε μεγάλη έκταση στα κουφώματα, με θραύση του συνόλου των υαλοπινάκων και μερική ή ολική καταστροφή των ξύλινων πλαισίων. Κατέγραψε επίσης τοπικές αστοχίες στις διακοσμημένες οροφές, σε σημεία με μειωμένη συνοχή.
Η πρόεδρος του ΙΚΥ, Βάσω Κιντή, ανέφερε ότι οι ζημιές ήταν «ευτυχώς όχι δομικές». Όπως εξήγησε, το σημερινό διοικητικό συμβούλιο του ιδρύματος είχε ζητήσει ήδη από το 2025 τη συνδρομή του υπουργείου Παιδείας, του υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Αττικής για την αποκατάσταση. Το αίτημα επαναλήφθηκε μετά την έκρηξη.
Ένα διατηρητέο μνημείο του 1908
Το κτίριο χτίστηκε το 1908, προφανώς ως κατοικία, και διαθέτει επιμελημένη πρόσοψη καθαρά νεοκλασικής μορφολογίας με μαρμαρόγλυπτα φουρούσια. Τρία αετώματα στεφανώνουν τα τρία παράθυρα του ορόφου. Κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο το 1977 από το υπουργείο Περιβάλλοντος.
Στο εσωτερικό υπάρχουν μεγάλες αίθουσες στο ισόγειο και στον πρώτο όροφο, οροφογραφίες, εγχάρακτα διακοσμητικά με αρχικά στα υαλοστάσια των ενδιάμεσων θυρών και ξύλινο κλιμακοστάσιο που οδηγεί στο δώμα. Από την ταράτσα φαίνονται η Πύλη του Αδριανού, ο Υμηττός, ο βράχος της Ακρόπολης και οι στέγες της Πλάκας. Στη μεγάλη αυλή ξεχωρίζει ένας αιωνόβιος φοίνικας, ενώ ωφέλιμοι χώροι υπάρχουν και στο υπόγειο. Στο οικόπεδο υπάρχει και προσθήκη της δεκαετίας του 1970.
Κατά τον ομότιμο καθηγητή του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και σύμβουλο του ΙΚΥ Παύλο Δελλαδέτσιμα, ο οποίος ξενάγησε στο κτίριο, οι ζημιές είναι εύκολα αναστρέψιμες.
Οι αλλεπάλληλες αναβολές και το επόμενο βήμα
Η πορεία του κτιρίου μετά το 1999 ήταν προβληματική. Το 2003 η Τεχνική Υπηρεσία του υπουργείου Παιδείας είχε αποφασίσει την επισκευή του, αλλά αυτή δεν υλοποιήθηκε. Το 2018 το υπουργείο είχε προτείνει να το μισθώσει αφού το αποκαταστήσει, όμως ούτε αυτό το σχέδιο προχώρησε. Το 2021 το ΔΣ του ΙΚΥ ανακάλεσε τις αποφάσεις του 2018 για μακροχρόνια μίσθωση, και το 2023 προκηρύχθηκε διαγωνισμός για νέα μίσθωση, ο οποίος απέβη άγονος.
Στόχος είναι η εκ βάθρων αποκατάσταση και η μετατροπή του κτιρίου σε χώρο που το ΙΚΥ θα μπορεί να αξιοποιεί για εκδηλώσεις, εκθέσεις, εξετάσεις και αρχεία. Μετά την έκδοση του διατάγματος, το ίδρυμα αναμένεται να προχωρήσει στην αποκατάσταση και την επανάχρηση ακολουθώντας τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Θα χρειαστεί επίσης να βρεθούν πόροι και χρηματοδοτικά εργαλεία ώστε να προχωρήσει η μελέτη αποκατάστασης.
«Το διακύβευμα δεν είναι απλώς η ανακαίνιση ενός παλιού κτιρίου. Είναι η διάσωση ενός σημαντικού κομματιού της αρχιτεκτονικής μνήμης της Αθήνας», τόνισε η κ. Κιντή. Το κτίριο βρίσκεται κοντά στο Ίδρυμα Ωνάση, στο Μουσείο της Ακρόπολης, στο Θέατρο Τέχνης, στο Αρχείο Καβάφη στη Φρυνίχου και στο Ινστιτούτο της Δανίας.







