Πώς η αναζήτηση ενός χαμένου υποβρυχίου μάς διδάσκει να αντιμετωπίζουμε την αβεβαιότητα

Μια νέα δουλειά χωρίς σαφείς οδηγίες, μια δύσκολη συζήτηση ή μια καθημερινότητα που χρειάζεται αλλαγές, χωρίς να είναι φανερό από πού να ξεκινήσει κανείς. Πολλές προκλήσεις έρχονται χωρίς εγχειρίδιο, και η τάση να αναβάλλουμε το πρώτο βήμα μέχρι να βεβαιωθούμε ότι είναι το σωστό είναι συχνή. Ένα ιστορικό παράδειγμα από τον Ατλαντικό δείχνει έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης.

Η αναζήτηση του Scorpion

Το 1968 το αμερικανικό υποβρύχιο Scorpion χάθηκε στον Ατλαντικό. Η ομάδα του επιστήμονα John Craven αξιοποίησε στην αναζήτηση εκτιμήσεις ειδικών και υπολογισμούς πιθανοτήτων, τους οποίους ανανέωνε όσο προχωρούσε η έρευνα. Η προσέγγιση αυτή, γνωστή ως μπεϋζιανή, βοήθησε να καθοριστεί σε ποια σημεία άξιζε να ψάξουν στη συνέχεια.

Το ναυάγιο εντοπίστηκε στα τέλη Οκτωβρίου του 1968, κοντά στην περιοχή που η αρχική ανάλυση είχε εκτιμήσει ως την πιθανότερη.

Το πρακτικό δίδαγμα είναι ότι ξεκινάμε από την καλύτερη διαθέσιμη εκτίμηση και την αναθεωρούμε καθώς συγκεντρώνουμε στοιχεία. Μια έρευνα χωρίς αποτέλεσμα μπορεί να περιορίσει ορισμένες πιθανότητες και να μας στρέψει αλλού, ανάλογα και με το πόσο καλά εξετάστηκε η περιοχή.

Από τον ωκεανό στην καθημερινότητα

Στην καθημερινή ζωή, αυτό σημαίνει ότι μια προσπάθεια που δεν απέδωσε μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα το πρόβλημα. Αρκεί να εξετάσουμε τι συνέβη, αντί να καταλήξουμε αμέσως σε συνολική κρίση για τον εαυτό μας.

Ένα παράδειγμα είναι ο γονιός που προσπαθεί να ηρεμήσει ένα μωρό: ελέγχει τις ανάγκες του, το παίρνει αγκαλιά, του μιλά ήρεμα, αλλάζει το περιβάλλον και παρατηρεί ποιες κινήσεις βοηθούν. Η γνώση χτίζεται μέσα από την ανταπόκριση του παιδιού.

Το ίδιο ισχύει όταν δεν μπορούμε να συγκεντρωθούμε στη δουλειά. Αντί να επαναλαμβάνουμε ότι «δεν είμαστε αρκετά συγκεντρωμένοι», μπορούμε να ελέγξουμε μια συγκεκριμένη πιθανότητα: μήπως οι συνεχείς ειδοποιήσεις διακόπτουν τη σκέψη μας; Ένα σύντομο διάστημα χωρίς αυτές θα δώσει περισσότερες πληροφορίες. Αν πάλι εγκαταλείψαμε ένα νέο πρόγραμμα μέσα σε τρεις ημέρες, αξίζει να αναρωτηθούμε αν ήταν υπερβολικά απαιτητικό, αν ταίριαζε στις πραγματικές μας υποχρεώσεις ή αν χρειαζόταν περισσότερη ευελιξία.

Πέντε βήματα για τη δοκιμή και την προσαρμογή

• Ορίζουμε μια συγκεκριμένη δυσκολία. Το «δυσκολεύομαι να ξεκινήσω αυτή την εργασία» είναι πιο διαχειρίσιμο από το «δεν κάνω τίποτα σωστά».
• Επιλέγουμε μια μικρή, αναστρέψιμη αλλαγή, ώστε να παρατηρήσουμε τη διαφορά.
• Δίνουμε χρόνο στην παρατήρηση, καθώς μια κακή ημέρα δεν αρκεί πάντα για να κρίνουμε μια προσέγγιση.
• Αναζητούμε και όσα διαψεύδουν την εκτίμησή μας, γιατί οι πληροφορίες που μας δυσκολεύουν μπορεί να είναι οι πιο χρήσιμες.
• Αξιοποιούμε άλλες οπτικές, αφού μια συζήτηση μπορεί να αναδείξει κάτι που έχουμε παραβλέψει.

Η αναθεώρηση γίνεται ευκολότερη όταν βλέπουμε την επιλογή μας ως κάτι που δοκιμάζουμε. Δεν χρειάζεται να την υπερασπιστούμε μόνο επειδή ήταν δική μας· μπορούμε να κρατήσουμε όσα λειτούργησαν και να αλλάξουμε τα υπόλοιπα.

Υπάρχει και μια επιφύλαξη: όσο μεγαλύτερες είναι οι συνέπειες μιας απόφασης, τόσο περισσότερη τεκμηρίωση και κατάλληλη καθοδήγηση χρειάζεται. Στις μικρές καθημερινές επιλογές, όμως, υπάρχει χώρος για δοκιμή και μάθηση. Το επόμενο βήμα μπορεί να μην λύνει το πρόβλημα, αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να το δούμε πιο καθαρά.