Ιλαρά: ΗΠΑ, Μεξικό και Βολιβία έχασαν το καθεστώς εξάλειψης της νόσου
Η συνεχής μετάδοση του ιού για πάνω από 12 μήνες οδήγησε τις τρεις χώρες στην απώλεια του χαρακτηρισμού. Οι ειδικοί επικαλούνται κενά στους εμβολιασμούς και περικοπές στην υγεία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Μεξικό και η Βολιβία έχασαν αυτή την εβδομάδα το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς, καθώς ο ιός μεταδίδεται στο έδαφός τους αδιάκοπα για περισσότερο από 12 μήνες. Την απώλεια του χαρακτηρισμού ανακοίνωσε ο διευθυντής του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας (PAHO), Ζάρμπας Μπαρμπόσα.
Νωρίτερα μέσα στο 2026 είχαν χάσει το ίδιο καθεστώς η Βρετανία και η Ισπανία, ενώ λίγους μήνες πριν είχε προηγηθεί ο Καναδάς.
Τι σημαίνει η απώλεια του καθεστώτος
Ο όρος δεν δηλώνει ότι η ιλαρά είχε εξαφανιστεί πλήρως και επέστρεψε. Σημαίνει ότι οι χώρες, που είχαν διακόψει την εγχώρια και συνεχή μετάδοση, καταγράφουν πλέον κυκλοφορία του ίδιου στελέχους για τουλάχιστον έναν χρόνο.
Ένα εισαγόμενο κρούσμα δεν αρκεί για να χαθεί ο χαρακτηρισμός. Ο κίνδυνος προκύπτει όταν ο ιός βρίσκει αρκετούς ανεμβολίαστους ανθρώπους και συνεχίζει να διαδίδεται. «Είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάθε χώρα θα δεχθεί κάποια στιγμή έναν ταξιδιώτη με ιλαρά», ανέφερε ο Μπαρμπόσα.
Για να αποτραπεί η διαρκής κυκλοφορία του ιού, απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη περίπου 95% με δύο δόσεις. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έως το τέλος του 2025 το 84% των παιδιών είχε λάβει την πρώτη δόση, ενώ μόλις το 77% είχε ολοκληρώσει τον εμβολιασμό με τη δεύτερη.
Τα αίτια που επικαλούνται οι ειδικοί
Πριν από την πανδημία, το ποσοστό των παιδιών που λάμβαναν την πρώτη δόση είχε φτάσει περίπου στο 86%. Με την εμφάνιση της Covid-19 υποχώρησε στο 80% με 83%, καθώς περιορίστηκε η λειτουργία υπηρεσιών υγείας και εκατομμύρια παιδιά έχασαν προγραμματισμένους εμβολιασμούς. Ο Εφρέμ Τέκλε Λεμάνγκο, επικεφαλής του τομέα εμβολιασμών της UNICEF, σημείωσε ότι τα τελευταία χρόνια η προσπάθεια περιορίστηκε στην επιστροφή στα προ πανδημίας επίπεδα.
Ο Μπεν Κάσταν-Ντάμπους, ειδικός στην ιατρική ανθρωπολογία και την παγκόσμια υγεία στο London School of Hygiene and Tropical Medicine, συνδέει την υποχώρηση των εμβολιασμών στις πλουσιότερες χώρες με τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες μετά το 2010. Όπως εξηγεί, η υποχρηματοδότηση περιόρισε τη δυνατότητα των υπηρεσιών να προσεγγίζουν οικογένειες και να ενημερώνουν τους πολίτες. Αναφέρει ως παραδείγματα περικοπές σε προγράμματα υποστήριξης οικογενειών στη Βρετανία και την Ιταλία.
Για τις ΗΠΑ, ο ίδιος επισημαίνει τις περικοπές προσωπικού στα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) και στη χρηματοδότηση τοπικών υπηρεσιών δημόσιας υγείας από την κυβέρνηση Τραμπ. Εκτιμά ότι έχουν οδηγήσει σε απώλεια εξειδικευμένου προσωπικού, ενώ η αμφισβήτηση των εμβολίων από δημόσια πρόσωπα, όπως ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, δυσχεραίνει το έργο των αρχών.
Η Χάιντι Λάρσον, καθηγήτρια στο ίδιο πανεπιστήμιο και ιδρύτρια του Vaccine Confidence Project, κάνει λόγο για μείωση της εμπιστοσύνης στα εμβόλια ιδίως στις ηλικίες 18 έως 34 ετών. Προειδοποιεί επίσης ότι η ιλαρά μπορεί να προκαλέσει «ανοσολογική αμνησία», δηλαδή εξασθένηση της ανοσολογικής μνήμης, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να γίνεται πιο ευάλωτος και σε άλλα παθογόνα.
Στις φτωχότερες χώρες, η κατάσταση επιβαρύνεται από τη μείωση της διεθνούς βοήθειας. Σύμφωνα με το Institute for Health Metrics and Evaluation, η αναπτυξιακή βοήθεια για την υγεία έπεσε από 49,6 δισ. δολάρια το 2024 σε 39,1 δισ. το 2025, δηλαδή κατά 21%, ενώ στην υποσαχάρια Αφρική η μείωση έφτασε το 25%.
Οι προοπτικές ανάκτησης
Ο Μπαρμπόσα εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι οι τρεις χώρες θα ανακτήσουν τον χαρακτηρισμό, αν αυξήσουν την κάλυψη και περιορίσουν τη μετάδοση. Ως προηγούμενα ανέφερε τη Βενεζουέλα και τη Βραζιλία, που τον έχασαν το 2018 και το 2019 αντίστοιχα και τον ανέκτησαν μετά από περίπου πέντε χρόνια.
Ο Καναδάς έχει ενημερώσει τον PAHO ότι δεν έχει καταγράψει νέα κρούσματα τους τελευταίους δύο μήνες. Το CDC, από την πλευρά του, έχει διαθέσει από τον Αύγουστο περίπου 100 εκατ. δολάρια πρόσθετης χρηματοδότησης για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ιλαράς και άλλων ασθενειών που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.







