Η οδός Λυσικράτους στην Πλάκα το 1906: πώς άλλαξε το πρόσωπο της Αθήνας
Φωτογραφία του 1906 από τον Oscar Halldin αποτυπώνει την οδό Λυσικράτους στην Πλάκα και δείχνει πόσο έχει μεταμορφωθεί η πρωτεύουσα.

Μια φωτογραφία του 1906, έργο του φωτογράφου Oscar Halldin, αποτυπώνει την οδό Λυσικράτους στην Πλάκα, στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Η εικόνα αποτελεί αφορμή για να δει κανείς πόσο έχει αλλάξει η πρωτεύουσα μέσα σε έναν και πλέον αιώνα, αφού ακόμη και γνωστά σημεία της δύσκολα αναγνωρίζονται από όποιον δεν γνωρίζει καλά την ιστορία της πόλης.
Όποιος ξεφυλλίσει παλιά ασπρόμαυρα άλμπουμ με φωτογραφίες της Αθήνας βλέπει ένα αστικό τοπίο που έχει μεταμορφωθεί επανειλημμένα. Σήμερα σχεδόν τίποτα δεν θυμίζει την πόλη των αρχών του 20ού αιώνα. Αλλαγές έχουν γνωρίσει δημοφιλείς συνοικίες, πολυσύχναστες πλατείες και σημεία αναφοράς. Κάποια νεοκλασικά κτίρια έχουν εξαφανιστεί, ενώ οι κεντρικοί δρόμοι, που σήμερα συχνά είναι μποτιλιαρισμένοι, πριν από περισσότερα από εκατό χρόνια διέσχιζαν κυρίως άμαξες.
Η Πλάκα, η «Συνοικία των Θεών»
Η Πλάκα εκτείνεται κάτω από τον βράχο της Ακρόπολης και έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός. Είναι μία από τις ελάχιστες περιοχές της Αθήνας που κατοικούνται χωρίς διακοπή από την Αρχαιότητα και αποτελεί τον πυρήνα των Αρχαίων Αθηνών. Λόγω των πολλών αρχαιολογικών και ιστορικών μνημείων που βρίσκονται διάσπαρτα στην περιοχή, είναι γνωστή και ως «Συνοικία των Θεών».
Νότια η Πλάκα συνορεύει με τη συνοικία του Μακρυγιάννη, ανατολικά με την περιοχή των Στύλων του Ολυμπίου Διός και του Ζαππείου, βόρεια με το ιστορικό εμπορικό κέντρο της πόλης και δυτικά με το Μοναστηράκι.
Στη μεταπολεμική περίοδο το σύνολο των κτισμάτων της Πλάκας κρίθηκε διατηρητέο. Χάρη στην απόφαση αυτή η συνοικία διατήρησε την αρχιτεκτονική της φυσιογνωμία. Είναι η μοναδική περιοχή της πρωτεύουσας που διασώζει σε τέτοια έκταση την πολεοδομική εικόνα της Αθήνας των τελών του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.
Σήμερα η Πλάκα έχει έντονη τουριστική και πολιτιστική δραστηριότητα. Στους δρόμους της λειτουργούν πολλά μουσεία, χώροι εστίασης, καφετέριες και καταστήματα παραδοσιακών προϊόντων, ενώ διατηρούνται και οι οικίες επιφανών προσωπικοτήτων της παλιάς Αθήνας.
Τα Αναφιώτικα
Στο ανώτερο τμήμα της Πλάκας, στις βορειοανατολικές πλαγιές του βράχου της Ακρόπολης, βρίσκεται ο ιδιαίτερος οικισμός των Αναφιώτικων. Δημιουργήθηκε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα από κυκλαδίτες κτίστες που μετακινήθηκαν στην Αθήνα από την Ανάφη, για να εργαστούν στην ανοικοδόμηση της πρωτεύουσας.
Επειδή το κόστος της γης στην υπόλοιπη πόλη ήταν υψηλό, εγκαταστάθηκαν στη συγκεκριμένη περιοχή και μετέφεραν εκεί την παραδοσιακή κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική. Παρόμοιοι οικισμοί εσωτερικών μεταναστών υπήρχαν και σε άλλα σημεία της Αθήνας. Τα Αναφιώτικα, ωστόσο, είναι τα μόνα που επέζησαν της μεταγενέστερης οικοδομικής αναμόρφωσης και της αντιπαροχής.







