Σαλμάν Τουρ στη Courtauld Gallery: η queer καθημερινότητα δίπλα στον Μανέ

Η Courtauld Gallery του Λονδίνου φιλοξενεί από τις 2 Οκτωβρίου την έκθεση «Someone Like You» του Πακιστανοαμερικανού ζωγράφου Σαλμάν Τουρ, την πρώτη μουσειακή ατομική του στην Ευρώπη. Η παρουσίαση περιλαμβάνει δεκαεννέα πίνακες που φιλοτεχνήθηκαν από το 2019 και μετά. Κανένας τους δεν είχε εκτεθεί ξανά στη Βρετανία, ενώ η έκθεση διαρκεί έως τις 10 Ιανουαρίου 2027.

Από τον Μανέ στο East Village

Η επιλογή του μουσείου έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Στη μόνιμη συλλογή της Courtauld βρίσκεται το «Μπαρ στα Φολί-Μπερζέρ» (1882) του Εντουάρ Μανέ, από τα πιο γνωστά έργα της γκαλερί. Ο Τουρ είδε τον πίνακα εκεί το 2017 και δύο χρόνια αργότερα τον μετέφερε στη Νέα Υόρκη με το έργο «The Bar on East 13th».

Στη νέα εκδοχή η σερβιτόρα του Μανέ αντικαθίσταται από έναν νεαρό νοτιοασιατικής καταγωγής, με πλεξούδες, σκουλαρίκι και βαμμένα νύχια. Ο καθρέφτης γίνεται ντισκομπάλα και τα μανταρίνια λεμόνι. Η σκηνή, βουτηγμένη σε πράσινους τόνους, διαδραματίζεται σε ένα μπαρ όπου οι θαμώνες φιλιούνται και γέρνουν ο ένας πάνω στον άλλον.

Ο ζωγράφος δηλώνει ότι απεικονίζει queer και μεταναστευτικές ζωές που απλώνονται σε δύο κουλτούρες και κινούνται ανάμεσα στην οικειότητα και την έκθεση, στο ανήκειν και την αποξένωση. Μιλά επίσης για την εύρεση μιας κοινότητας αλλά και για «το καθημερινό κόστος της ορατότητας».

Η διαδρομή του καλλιτέχνη

Ο Τουρ γεννήθηκε στη Λαχόρη το 1983, σε μουσουλμανική οικογένεια, και άρχισε να ζωγραφίζει γύρω στα έξι του χρόνια, αντιγράφοντας γυναίκες από τα περιοδικά μόδας της μητέρας του. Το 2002 μετακόμισε στις ΗΠΑ για να σπουδάσει ζωγραφική στο Ohio Wesleyan University. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου για πάνω από μία δεκαετία ζωγράφιζε σαν μαθητευόμενος σε εργαστήριο του 17ου αιώνα.

Η στροφή ήρθε το 2019, μετά τα ταξίδια του ανάμεσα στη Νέα Υόρκη και τη Λαχόρη. «Μια βίαιη αλλαγή σκηνικού κάνει καλό στη ζωγραφική», έχει πει ο ίδιος. Αποφάσισε να είναι πιο ανοιχτά γκέι μέσα από το έργο του και άρχισε να ζωγραφίζει μισο-αυτοβιογραφικές σκηνές με φίλους σε διαμερίσματα, μπαρ, ταξί, κρεβάτια και πάρτι. Οι μορφές και οι σκηνές είναι επινοημένες, αλλά βασίζονται σε όσα έχει ζήσει και θυμάται. Την ίδια χρονιά εμφανίστηκε και το πράσινο, που ο ίδιος περιγράφει ως έναν χώρο του εαυτού, ένα χρώμα που τον κάνει μεγαλύτερο, λαμπερό και απειλητικό μαζί.

Τα έργα της έκθεσης

Το «The Women» (2021) είναι ο μόνος πίνακας της έκθεσης που ανήκει ακόμη στον ίδιο τον καλλιτέχνη. Απεικονίζει ένα αγόρι να τριγυρίζει γύρω από τη μητέρα και τις θείες του, που κουβεντιάζουν σε ένα κρεβάτι.

Το «Bar Boy» (2019), που ανήκει σήμερα στο Whitney, δείχνει έναν νεαρό στη μέση μιας πίστας, με το πρόσωπο φωτισμένο από την οθόνη του κινητού του, την ώρα που γύρω του η νύχτα του East Village βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Το «Three Friends in a Cab» (2021) δείχνει τρεις φίλους στο πίσω κάθισμα ενός ταξί, με τα φώτα του Μανχάταν να γλιστρούν στα τζάμια. Ο πίνακας έχει διαστάσεις μόλις σαράντα επί πενήντα εκατοστά, και ο Τουρ τον επεξεργάζεται με την ίδια προσοχή στη λεπτομέρεια που, όπως σημειώνεται, οι παλιοί δάσκαλοι αφιέρωναν σε θρησκευτικά θέματα. Ο ίδιος έχει πει ότι του αρέσει να ζωγραφίζει ραφές, γιλέκα, πιέτες, αθλητικά και μυτερά παπούτσια.

Στην έκθεση περιλαμβάνεται και το έργο «Fag Puddle in Vitrine» (2021), με μελάνι και γκουάς σε χαρτί, που ανήκει στην Courtauld Gallery. Αποκτήθηκε το 2024 με τη στήριξη του The Garcia Family Foundation. Παρουσιάζεται επίσης το «Citizens» (2022), λάδι σε καμβά 91,4 x 109,2 εκ. από ιδιωτική συλλογή.

Στις επιρροές του ζωγράφου περιλαμβάνονται το μπαρόκ, η ζωγραφική του 18ου αιώνα, οι μικρογραφίες της σχολής των Μογγόλων αυτοκρατόρων της Ινδίας και η σύγχρονη φωτογραφία.